Operacja zespołu cieśni kanału nadgarstka

Zespół cieśni nadgarstka (ZCN) to najczęstsza neuropatia uciskowa kończyny górnej. Powstaje wskutek ucisku nerwu pośrodkowego w kanale nadgarstka. Od strony dłoniowej kanał ogranicza troczek zginaczy, czyli więzadło poprzeczne nadgarstka, a od strony grzbietowej — kości nadgarstka.

Zwiększone ciśnienie w kanale prowadzi do niedokrwienia i zaburzeń przewodnictwa nerwu. Objawy obejmują drętwienie, mrowienie, ból i osłabienie ręki. Dolegliwości mogą zaburzać sen oraz utrudniać codzienne czynności i pracę.

Wskazania do leczenia operacyjnego obejmują:

• Objawy utrzymujące się mimo leczenia zachowawczego: stosowania ortezy nocnej, fizjoterapii, modyfikacji aktywności lub wstrzyknięć glikokortykosteroidów.
• Nasilone lub postępujące zaburzenia czucia.
• Osłabienie mięśni kłębu kciuka lub zaniki mięśniowe.
• Znaczne uszkodzenie nerwu pośrodkowego potwierdzone badaniami elektrodiagnostycznymi EMG i ENG.
• Objawy obniżające jakość życia, w tym zaburzenia snu i trudności w wykonywaniu pracy zawodowej.

U pacjentów z łagodnymi objawami i prawidłowymi wynikami badań przewodnictwa zazwyczaj rozpoczyna się od leczenia zachowawczego przez około 3–6 miesięcy.

Podczas konsultacji chirurg ręki ocenia objawy kliniczne, siłę mięśniową i czucie. Pomocniczo wykorzystuje się:

• Elektromiografię (EMG) i elektroneurografię (ENG), które pozwalają potwierdzić lokalizację i stopień uszkodzenia nerwu.
• USG nadgarstka, które pozwala ocenić przekrój nerwu pośrodkowego oraz wykluczyć zmiany uciskowe, takie jak torbiele, guzy czy nieprawidłowy przebieg naczyń.

• Konsultacja chirurga ręki z oceną objawów, siły mięśniowej i czucia.
• Wykonanie podstawowych badań laboratoryjnych.
• Konsultacja anestezjologiczna w przypadku chorób przewlekłych.
• Odstawienie leków przeciwzakrzepowych wyłącznie zgodnie z zaleceniami lekarza.
• Zaprzestanie palenia tytoniu co najmniej 2–4 tygodnie przed zabiegiem.
• Poinformowanie lekarza o przebytych urazach nadgarstka i wcześniejszych operacjach.

Chirurg wykonuje niewielkie cięcie, zwykle długości 2–4 cm, po dłoniowej stronie nadgarstka, pomiędzy kłębem kciuka a kłębikiem palca małego. Po odsłonięciu troczka zginaczy przecina go pod kontrolą wzroku, odbarczając nerw pośrodkowy. Dostęp otwarty umożliwia dokładne obejrzenie nerwu i ewentualne usunięcie zmian uciskowych.

To zmodyfikowana technika otwarta, w której cięcie skórne ma około 1,5–2 cm. Pozwala na szybsze gojenie rany i mniejszy ból pooperacyjny przy zachowaniu dobrej widoczności operowanych struktur.

Przez nacięcie długości około 1 cm w okolicy nadgarstka lub dłoni chirurg wprowadza endoskop z kamerą. Troczek zginaczy przecina od strony kanału nadgarstka, używając specjalnego noża.

Zaletami techniki endoskopowej są mniejszy uraz tkanek, mniejszy ból pooperacyjny i szybszy powrót do pracy fizycznej. Metoda wymaga jednak większego doświadczenia operatora.

Wybór techniki zależy od budowy anatomicznej ręki, stopnia zaawansowania choroby, preferencji pacjenta oraz doświadczenia chirurga. W Hauzer Clinic wykonujemy operacje metodą otwartą, małoinwazyjną otwartą i endoskopową. Metodę dobieramy indywidualnie.

Zabieg trwa zwykle 15–40 minut, zależnie od techniki. Najczęściej stosuje się znieczulenie miejscowe — nasiękowe lub blokadę nerwu pośrodkowego — rzadziej ogólne lub regionalne.

1. Odkażenie skóry i jałowe obłożenie pola operacyjnego.
2. Założenie opaski uciskowej na przedramię w celu ograniczenia krwawienia podczas operacji.
3. Wykonanie cięcia skórnego odpowiedniego do wybranej techniki.
4. Odsłonięcie troczka zginaczy i identyfikacja nerwu pośrodkowego.
5. Przecięcie troczka zginaczy i odbarczenie nerwu na całej długości kanału.
6. Ocena ukrwienia nerwu i ewentualne usunięcie zrostów lub zmian uciskowych, np. torbieli.
7. Zamknięcie rany szwami skórnymi i założenie jałowego opatrunku.
8. Unieruchomienie nadgarstka lekkim bandażem lub szyną na kilka dni.

Odbarczenie nerwu pośrodkowego jest jedną z najczęściej wykonywanych procedur chirurgii ręki, o wysokiej skuteczności i niskim ryzyku powikłań. U większości pacjentów przynosi:

• Ustąpienie lub znaczne zmniejszenie drętwienia i mrowienia.
• Ustąpienie bólu nocnego.
• Poprawę czucia i siły ręki.
• Powrót do pełnej sprawności manualnej.
• Zapobieganie nieodwracalnym uszkodzeniom nerwu i zanikom mięśni.

Skuteczność operacji w zakresie ustąpienia objawów czuciowych oceniana jest na 85–95%. Przy zaawansowanych zmianach z zanikami mięśniowymi powrót funkcji może być niepełny, dlatego istotne jest wczesne leczenie.

Pacjent zwykle opuszcza klinikę w dniu zabiegu. W pierwszych dobach zaleca się:

• Utrzymywanie ręki uniesionej w pierwszych dobach po operacji w celu zmniejszenia obrzęku.
• Regularne poruszanie palcami, aby zapobiegać sztywności.
• Przyjmowanie leków przeciwbólowych zgodnie z zaleceniami.
• Utrzymywanie rany w suchości do zdjęcia szwów, zwykle po 10–14 dniach.

Powrót do lekkich czynności biurowych jest możliwy po kilku dniach, a do pracy fizycznej i dźwigania — po 4–6 tygodniach. Pełna siła chwytu powraca zwykle po 6–12 tygodniach. W przypadku długotrwałego ucisku i zaników mięśniowych odzyskanie funkcji może być niepełne.

Operacja zespołu cieśni nadgarstka jest zabiegiem bezpiecznym, ale jak każda procedura chirurgiczna wiąże się z ryzykiem powikłań. Należą do nich:

• Przemijający ból podstawy dłoni w okolicy kłębu kciuka, tzw. pillar pain.
• Zakażenie rany — rzadkie, zwykle powierzchowne.
• Krwiak lub obrzęk.
• Uszkodzenie nerwu pośrodkowego lub jego gałęzi, mogące powodować zaburzenia czucia lub ból.
• Uszkodzenie gałęzi nerwu łokciowego lub gałęzi dłoniowej skórnej.
• Blizna przerostowa lub bolesna.
• Zespół algodystroficzny (CRPS) — rzadkie, ale poważne powikłanie.
• Niepełne ustąpienie objawów, zwłaszcza przy długotrwałym ucisku przed operacją.
• Nawrót zespołu cieśni — częstszy po operacji endoskopowej lub przy niepełnym przecięciu troczka.

Niezwłocznie skontaktuj się z lekarzem w razie gorączki, nasilającego się bólu, zaczerwienienia, wycieku z rany, obrzęku całej kończyny lub zaburzeń krążenia palców.

Zespół chirurgów ręki zapewnia opiekę obejmującą diagnostykę, indywidualny dobór metody operacji oraz nadzór pooperacyjny. Zastosowanie technik małoinwazyjnych wspiera szybszy powrót do codziennych aktywności i pracy zawodowej.